Tlaxcala d aẓeḍḍa n yimeɣnasen ay iqeddcen i lmend n uḥuddu n uṭṭuqqet n yilsawen. Ass-a, adeg-nnes yesteṛḥib s yiles amaziɣ ara yeqqlen d iles wis 14 ara ikecmen deg leqdicat n uẓeḍḍa-a.

Tamaziɣt d iles aneṣli n Tefriqt n Ugafa. D igiman n yiseggasen aya seg wasmi ay tedder, yerna ass-a, tebda tetteffeɣ-d cwiṭ, cwiṭ, seg umaḍal n wawal akked wansayen akken ad tekcem ɣer tallit n tira akked tetrara.

Tintalyin timaziɣin mfuzraɛent deg wakk timiwa n tmazɣa, seg Maṣer arma d Muriṭanya. 

Tamaziɣt tesɛa aṭas n tentalyin, maca wid ay tt-yessawalen zemren ad msefhamen gar-asen s yiles-nsen, ɣas ma yella aya yewɛeṛ tikkal.

Seg wasmi ay d-yebda yimenɣi i lmend n westeɛṛef s tmaziɣt, deg yiseggasen n 1940, wid ay yekkaten fell-as dima ukin s yiẓuran ay icerken akk Imaziɣen, yerna wten amek ara sdukklen iles-nsen akken ad yili d win ara zemren ad t-fehmen akk wid ay t-yessawalen, anda ma llan.

Adeg n Tlaxcala, ay iqeddcen i lmend n wesnerni ed weḥraz n uṭṭuqqet n yilsawen, tamaziɣt ad d-taf axxam aydeg ara tejjujjeg. Ɣas ma yella werɛad yelli yiles amaziɣ yeddukklen, adeg n Tlaxcala yeldey tiwwura-nnes i wakk imsiwlen n tmaziɣt yessawalen akk tintalyin akken ad arun neɣ/ed ad d-ssuqqlen s yiles-nsen.

S waya, nebɣa ad nessiweḍ ad d-neg leqdic n wemɛawen ara yessemqaraben tintalyin timaziɣin gar-asent i lmend n lebni n yiles yeddukklen ara yezmer ad t-yefhem umur ameqran n yemsiwlen n tmaziɣt.

• Akken ad tessnem ugar n tɣawsiwin ɣef yiles amaziɣ, ɣrem Tlaxcala s tmaziɣt sɣur Omar Mouffok